Argumenten voor basisinkomen vanuit de optiek van de Arbeidsmarkt

Facebooktwitterlinkedinmail

Naast een uitgebreide verzameling van bezwaren tegen basisinkomen (en de weerlegging daarvan) is er nu ook een opsomming van argumenten vóór het basisinkomen.
Opgemerkt zij dat sommige argumenten stoelen op feiten, andere zijn gebaseerd op overtuigingen waarvan niet vaststaat dat iedereen deze zonder nader onderzoek accepteert.
In deze bijdrage komen argumenten aan de orde onder het thema Arbeidsmarkt.

Arbeidsmarkt

1.
Basisinkomen wordt verstrekt zonder dat daar een tegenprestatie voor moet worden geleverd. Dit levert vooral aan de onderkant van de arbeidsmarkt meer vrijheid op om alleen werk te aanvaarden dat door een werkzoekende aantrekkelijk wordt gevonden. Daarmee verdwijnt de dwang om slecht betaalde arbeid of slechte arbeidsomstandigheden te accepteren, met positieve gevolgen voor de positie van werkenden aan de onderkant van de arbeidsmarkt.

2.
Basisinkomen biedt meer ruimte voor onbetaald werk, zoals vrijwilligerswerk, opvoeding, mantelzorg. Aangezien dit soort werk maatschappelijk gezien heel nuttig is, zal een uitbreiding daarvan veel maatschappelijke baten opleveren.

3.
Met een basisinkomen wordt het vinden van passend werk kansrijker, omdat niet op de eerste plaats naar vaste banen hoeft te worden gezocht. Er kan ook worden gezocht naar stages, projecten, proefplaatsingen, leertrajecten, netwerken waarin kan worden samengewerkt, klussen, vrijwilligerswerk. Dat vergroot de kans op het bij elkaar brengen van vraag en aanbod en een positieve keuze daarin vergroot vervolgens ook de kans op stabiel werk.

4.
Door het basisinkomen hoeft geen rekening meer te worden gehouden met mogelijk verlies van een uitkering. Daarmee wordt het niet hebben van een baan veel minder problematisch dan in de huidige situatie. Ook de verleiding om werk te zoeken in het zwarte of grijze circuit wordt kleiner.

5.
De huidige regelgeving op het gebied van sociale zekerheid werkt de mobiliteit op een belangrijk deel van de arbeidsmarkt nogal tegen. MKB-ondernemers zijn terughoudend om mensen aan te nemen, bevreesd voor ziektekosten en verwikkelingen rond ontslag. Dat belemmert de groei van veel ondernemingen. Oudere werknemers met een vaste baan zijn weinig mobiel, hetgeen kansen voor jongeren verkleint.
Met basisinkomen worden deze problemen beduidend kleiner.

6.
Bij invoering van een basisinkomen ligt versoepeling van het arbeidsrecht voor de hand, waardoor de mobiliteit wordt versterkt en betere match tussen vraag en aanbod kan worden gerealiseerd.

7.
De huidige pensioengerechtigde leeftijd en de AOW kunnen worden afgeschaft, waardoor veel ouderen langer zullen doorwerken dan tot nu toe gebruikelijk is.

8.
Werkzaamheden die onvoldoende baten opleveren om de kosten van het minimumloon te dekken kunnen niet worden uitgevoerd via formele arbeidsrelaties. Een basisinkomen biedt de mogelijkheid om het minimumloon te reduceren of zelfs af te schaffen. Daarmee wordt heel wat arbeid mogelijk gemaakt die momenteel niet in de vorm van banen wordt aangeboden. Op deze manier krijgen ook mensen met een lage arbeidsproductiviteit meer kans om aan het werk te komen. Mensen die op een of andere manier al onder het minimumloon werken krijgen met het basisinkomen erbij een betere positie.

9.
De krapte op de arbeidsmarkt wordt enigszins verlicht doordat er banen vrij komen van mensen die besluiten om te stoppen met werken dankzij het basisinkomen.

10.
De onafhankelijkheid van werknemers ten opzichte van werkgevers neemt toe. Dat betekent dat de inhoud van het werk zwaarder gaat wegen dan de simpele noodzaak om aan geld te komen. Onaantrekkelijk werk zal daardoor beter beloond moeten worden. Werk dat als zinloos wordt ervaren (bullshit-banen) zal sneller afgewezen worden.

11.
Met een basisinkomen krijgen mensen meer mogelijkheden om te kiezen voor het soort werk dat ze willen doen. Dit zal een gunstige invloed hebben op de werksatisfactie, met positieve gevolgen voor de productiviteit en minder ziekteverzuim.

12.
Er ontstaat meer ruimte voor innovaties en experimenten, omdat er bij mislukkingen kan worden teruggevallen op het basisinkomen. Meer mensen zullen dit aandurven, als gevolg waarvan meer innovaties tot stand zullen komen.

14.
Basisinkomen kan een enorme stimulans geven aan creatieve en kunstzinnige beroepen, omdat het meestal schamele inkomen van kunstenaars ermee wordt geschraagd. Dat zal gunstige gevolgen hebben voor de cultuursector en daarmee voor de kwaliteit van de samenleving.

15.
Door de inkomenszekerheid van een basisinkomen zullen de gevolgen van baanverlies door automatisering makkelijker kunnen worden opgevangen dan in het huidige stelsel.

16.
Werken moet lonen, maar de huidige inkomensafhankelijke regelingen zorgen vaak voor allerlei armoedevaleffecten. Dat houdt een deel van het arbeidsaanbod gevangen in een uitkering, terwijl een ander deel als gevolg hiervan minder uren werkt dan zou kunnen en nog een ander deel geremd wordt in de ambitie om hogerop te komen.

Een basisinkomen kan de meeste armoedevaleffecten grotendeels of geheel doen verdwijnen, waardoor de arbeidsparticipatie meerdere procentpunten kan toenemen.

17.
Aannemend dat buitenlandse werknemers pas na enige tijd in aanmerking komen voor het basisinkomen, kunnen de kosten van buitenlandse werknemers (fors) hoger uitpakken. Waarschijnlijk zal dit verschil onder druk van de EU verzacht dienen te worden, maar ook dan kan het tewerkstellen van Nederlandse ingezetenen wellicht een kostenvoordeel opleveren. Overigens is het niet onmogelijk dat er meer EU-landen zullen overgaan tot een basisinkomen, waardoor dit probleem kleiner zal worden.

18.
De nog steeds bestaande verschillen tussen mannen en vrouwen op de arbeidsmarkt kunnen makkelijker worden overbrugd als er een basisinkomen is. Mannen kunnen er makkelijker voor kiezen om meer tijd te besteden aan hun gezin en daarmee hun partners meer ruimte geven op de arbeidsmarkt. Aan de andere kant kunnen ook vrouwen makkelijker kiezen om zeker in de eerste levensjaren van hun kinderen korter te gaan werken. Aangezien de toegankelijkheid van de arbeidsmarkt over de hele linie wordt verbeterd, hoeven zij niet bang te zijn dat ze na verloop van tijd over een nogal hoge drempel moeten stappen.

19.
De achterstanden van mensen met een migratie-achtergrond kunnen met een basisinkomen worden verminderd doordat de arbeidsmarkt toegankelijker voor hen wordt.

20.
Een basisinkomen kan positief bijdragen aan problemen rond inkomensverdeling. Ten eerste vanwege hogere vaste inkomsten voor de laagstbetaalden. Ten tweede doordat de inkomsten voor mensen die onaangenaam werk uitvoeren op een hoger niveau zullen komen, als door laag loon te weinig mensen te vinden zijn. Ten derde mogelijk ook, doordat mensen met de hoogste inkomens (met name ook inkomen uit vermogen) voor een deel gaan meebetalen aan het basisinkomen.

Daarbij moet wel worden uitgegaan van het verrekenen van het basisinkomen met het bestaande loongebouw, anders worden de verschillen tussen werkenden en niet-werkenden juist enorm vergroot.

21.
Het opleidingsniveau van de beroepsbevolking zal op een hoger peil komen te liggen, omdat het basisinkomen mensen in staat stelt om op elk gewenst moment tijd te besteden aan opleidingen en cursussen. Het adagium ‘een leven lang leren’ kan met het basisinkomen eindelijk waar gemaakt worden. Daarmee wordt de beroepsbevolking beter inzetbaar, en dat geldt ook voor oudere werknemers en werkzoekenden.

22.
Werken als zelfstandige is momenteel geen sinecure, enerzijds vanwege de bureaucratie waarmee je te maken krijgt en anderzijds vanwege de inkomensonzekerheid die gepaard gaat met zelfstandige arbeid. Met een basisinkomen kunnen beide ontmoedigende factoren grotendeels worden weggenomen, waardoor zelfstandige arbeid veel laagdrempeliger wordt.

23.
Basisinkomen helpt om ongelijkheid van inkomenszekerheid te verkleinen. Verschillen in inkomenszekerheid tussen vaste baan, flexwerk, 0-uren contract, zzp, ondernemen etc., zijn nu extreem groot. Basisinkomen nivelleert die onzekerheid doordat er voor iedereen een bodem is.
Dat maakt het gemakkelijker het arbeidsrecht aan te passen in de richting van minder zekerheid voor vaste banen en meer voor flexwerk.
Een vergaande optie is  het arbeidsrecht terzijde te schuiven en iedereen zelfstandige ( zzp’er) te maken.
.
.
Eerder verschenen overzichten vanuit de optiek van  Waarden en MensbeeldMaatschappijvisie en Ideologie,  EconomieOverheid en Bureaucratie, Geografie en Welzijn en Gezondheid

Reyer Brons, augustus 2019
laatste update oktober 2019
Afbeelding van Gerd Altmann via Pixabay

———–

Facebooktwitterlinkedinmail