Automatisering en robotisering de weg naar het basisinkomen?

In het begin van de industriële revolutie zorgde de stoommachine voor veel werkeloosheid, armoede en uitbuiting.
Laat dit stukje ellende geschiedenis niet in herhaling vallen door automatisering en robotisering.
Laten we het verlies aan arbeid, door automatisering en robotisering oplossen door het invoeren van basisinkomen en daarbij bedrijfswinsten en vermogen zwaarder belasten dan arbeid!

Revoluties in de arbeidsmarkt. Willem wil zich nog wel eens verdiepen in de historie. Wie de historie niet kent, begrijpt heden nog toekomst. Mooi gezegde. Nu gaat Willem u niet even een lesje geschiedkunde geven. Maar ooit wel eens gehoord van de industriële revolutie? De stoommachine, het begin van vervoer op het spoor, in plaats van paard en wagen. In den beginne zorgde de stoommachine voor veel werkeloosheid, armoede en uitbuiting.
Zie  deze uitzending van Het verhaal van Nederland.
Laat dit stukje ellende geschiedenis niet in herhaling vallen door automatisering en robotisering anno 2022. Wie de historie niet kent, begrijpt heden nog toekomst. Laten we lessen trekken uit de geschiedenis. Ik houd mijn hart vast, immers ook nu worden rijken rijker en armen armer.
Later, door harde strijd, werden ook de arbeiders er alleen maar beter van, financieel, welvaart, meer vrije tijd.

De volgende revolutie was internet. We konden contact maken met de hele wereld. Ook internet heeft onze welvaart doen stijgen, we zijn nog nooit zo rijk geweest.
Tegelijker tijd kwam de automatisering. In de supermarktbranche heb de geboorte van de e.a.n.-code (streepjescode) meegemaakt. De scan-kassa. We kunnen geen artikel meer verkopen zonder e.a.n.-code. Denk aan de pakketbezorger………..alles is gekoppeld door automatisering. Ook door automatisering zijn we niet armer geworden.

Maar nu wordt het eng. Robotisering. Ik las het volgende artikel.
CNV-onderzoek: miljoenen werkenden niet voorbereid op veranderingen in baan.
In mijn jonge supermarkt-jaren was de grootste concurrent Albert Hein.
Het verwijt dat de heer Albert Heijn altijd om zijn oren kreeg was: “u maakt de kleine winkels kapot.”
Zijn standaard antwoord was altijd: “Hoelang is het geleden dat u iemand de straatlantaarns heeft zien aansteken?”
Een logisch antwoord, je kan verandering niet tegenhouden. Daarbij zijn door het supermarkt zelfbedieningsconcept onze dagelijkse boodschappen goedkoop. 50/75 jaar geleden was de besteding aan eten en drinken voor de gemiddelde arbeider 40/50% van het inkomen. Nu misschien 15/20%.

In de supermarktbranche hebben we simpel gezegd maar twee uitgangspunten; hopen (veel) doet verkopen en vele kleintjes maken één grote. Het rendement van een supermarkt is maar rond de 2%, maar 2% op een gemiddelde jaaromzet van 10 miljoen, is mooi 2 ton.

Ook bij fabrikanten gaat het om aantallen, aantallen, aantallen. In Nederland zijn er ruim 6.000 supermarkten. Stel je verkoopt van jouw product er 10 stuks per week per winkel. Dat zijn wel 60 duizend pakjes/potjes/flesjes per week. Je kunt op je vingers natellen dat een Coca Cola, een Calvé pindakaas, een Heineken, een Douwe Egberts, enz. honderdduizenden artikelen per week verkopen.

Door de automatisering en robotisering kost het maken van een product bijna niks. Ik heb wel eens gelezen dat het maken van een blikje Coca Cola 5ct kost! De winkelprijs minstens 10x zo hoog. In onze plaatselijke krant stond een artikel met de koptekst: “waarom ontvangt de boer 6ct voor een kilo uien, en betaald u in de winkel € 1,60? Ja, ja…………..

Een nieuw bezorgd makend voorbeeld is het nieuwe vol geautomatiseerde JUMBO distributiecentrum in Nieuwegein:  Nieuw dc Jumbo meest duurzaam ontworpen gebouw ter wereld

Natuurlijk wordt duurzaamheid als “geweldig” op de voorpagina gezet. Maar als je verder leest komt er bijna geen arbeider aan te pas in dit distributiecentrum. Dat is aan de ene kant niet erg, want orderpikker is een klote baan, maar wij, de maatschappij, gaan de prijs betalen. Immers die orderpikker wordt werkeloos. Komt waarschijnlijk nooit meer aan de bak, want al dit soort laaggeschoolde arbeid, wordt vervangen door robots. Niet alleen in het levensmiddelenkanaal, maar overal. Kijk maar eens hoe een auto in elkaar wordt gezet. Door robots.

Zoals in het CNV artikel te lezen is………..dit gaat miljoenen banen kosten. Is dat erg? Nee, want veel van dit soort baantjes is zwaar werk en wordt slecht betaald. Maar………de vraag is: waar komt de rekening terecht? Zoals bij de industriële revolutie weer bij de onderkant van de maatschappij óf gaan we een basisinkomen inzetten als hét alternatief?
Van historie moet je leren, zoals we een 40-uurige werkweek hebben ingesteld, pensioen opbouw, ziekte uitkering, kinderarbeid en slavenarbeid hebben afgeschaft, werkeloosheidsuitkering, enz. Het grote gevaar van robotisering is dat alweer de rijken rijker worden en de armen armer. Dat is nergens voor nodig, want er wordt genoeg geld verdiend.

Lees maar eens een supermarktfolder; 2e gratis, 25% korting, halve prijs, de goedkoopste supermarkt, gratis thuisbezorgd enz. Dat kan omdat bij de productie en de verkoop steeds minder handjes nodig zijn. 3 diepvries pizza’s van een A-merk voor € 5. Dat is € 1,66 per stuk….9% Btw = € 1,52 inclusief vervoer, verpakking, marge, marketing……..en dan moet je de pizza nog maken! Daar mag dan geen dubbeltje arbeidskosten aan besteed worden.

Ik was een poosje geleden in een joekel van een supermarkt, met een joekel van een parkeerterrein. In het verleden kon je de omzet van een supermarkt grof schatten door het aantal check-outs/kassa’s. De rekenformule was 50 duizend gulden per kassa per week, nu waarschijnlijk 50 duizend euro. Deze joekel van een supermarkt moest qua vierkante meters minstens 4 ton draaien per week, dus acht kassa’s…………er stonden er maar twee!! De oplossing: zelfscan!! Door dit automatiseringssysteem hebben ze zes caissières minder nodig. Nee, twaalf, want een supermarkt is ministens 72 uur per week open.

De vraag is: hoe gaan we het verlies aan arbeid, door automatisering/robotisering oplossen? Simpel: Het invoeren van een basisinkomen en bedrijfswinsten en vermogen zwaarder belasten dan arbeid!

Willem de Graaff, juni 2022

PS.
Verandering hou je niet tegen. We doen er allemaal aan mee. Ook jij. Bestel je wel eens iets op internet? Gebruikt je de zelfscan in de supermarkt? Heb je ook een intelligente meter in de meterkast? Kunt je zonder je smartphone?