Basisinkomen positief getoetst aan de Grondwet en artikel 1 EP EVRM

Facebooktwitterlinkedinmail

open-universiteitIn een scriptie van WO Nederlands Recht  aan de Open Universiteit Nederland 2012 heeft (inmiddels) mr. Baukje Hilarides onderzocht wat de mogelijkheden en knelpunten zijn bij de invoering van het Onvoorwaardelijke Basisinkomen (OBi) in Nederland. Is het Onvoorwaardelijk Basisinkomen haalbaar in Nederland? Haar antwoord luidt: “Ja, want het OBi sluit aan bij de Grondwet en lijkt niet strijdig te zijn met artikel 1 EP EVRM. Tevens is het OBi betaalbaar en kan het de samenleving en de economie positief beïnvloeden”. Daarbij vind de schrijfster het huidige streven naar volledige werkgelegenheid achterhaald, want door de automatisering zal de werkloosheid eerder toe- dan afnemen. De conclusie aan het eind van de scriptie is dat de invoering van het OBi in Nederland haalbaar is. Echter uitgebreid onderzoek  is  noodzakelijk alvorens men het OBi in kan voeren.

Ik hoop dat ik met deze scriptie meer bekendheid heb gegeven aan de idee van het onvoorwaardelijk basisinkomen, want onbekend maakt onbemind! B. Hilarides

Samenvatting (zoals in hoofdstuk 6.1)

Mijn scriptie gaat over de haalbaarheid van een onvoorwaardelijk basisinkomen (obi) in Nederland. De probleemstelling luidt: “is het onvoorwaardelijk basisinkomen haalbaar in Nederland? Een onderzoek naar de mogelijkheden tot invoering van het onvoorwaardelijk basisinkomen aan de hand van de beleidsanalytische toets van de Raad van State”. Het obi houdt in dat alle burgers van overheidswege een bepaald inkomen ontvangen, zonder dat zij verplicht zijn zich beschikbaar te stellen voor de arbeidsmarkt. Inkomen en vermogen doen niet ter zake; zowel arm als rijk hebben een (nagenoeg) onvoorwaardelijk recht op het obi. De inleiding staat in hoofdstuk 1.

Hoofdstuk 2 geeft algemene informatie over het onvoorwaardelijk basisinkomen. Paragraaf 2.1. gaat in op wat moet worden verstaan onder het obi. Paragraaf 2.2 beschrijft de geschiedenis van het obi: het concept blijkt al honderden jaren oud te zijn. Toonaangevende wetenschappers als Montesquieu, Paine, George, Dahrendorf en Gorz hebben over dit onderwerp geschreven. In paragraaf 2.3. en 2.4 noem ik argumenten die worden genoemd door voor- en tegenstanders van het obi. Ze zijn sociaal en/of economisch van aard. Veel argumenten van tegenstanders kunnen met feiten worden weerlegd. In paragraaf 2.5. bespreek ik enkele ideeën aangaande de financiering van het obi. Uit onderzoek is gebleken dat het obi betaalbaar is. Ter illustratie noem ik twee visies. De eerste visie wil belasting op arbeid vervangen door belasting op consumptie. Daarbij moeten burgers onbeperkt kunnen bijverdienen. De huidige uitkeringen en toeslagen worden afgeschaft. Van het geld dat de besparing op de bureaucratie oplevert kan een deel van het obi worden betaald. De tweede visie houdt in dat werkgevers meer geld over zouden moeten houden, zodat zij meer personeel in dienst kunnen nemen; dit kan men realiseren door de inkomsten-en loonbelasting af te schaffen.

In hoofdstuk 3 noem ik een aantal modellen voor de financiering en de uitvoering van het obi. Men kan de modellen indelen in diverse categorieën, te weten het model van de periodieke uitkering en het model van de negatieve inkomstenbelasting (3.1). Daarna komt aan de orde het financieringsmodel van Götz Werner, dat tot de eerstgenoemde categorie behoort (3.2). Hij noemt drie manieren om het obi te betalen. Het antwoord op de vraag of het obi financierbaar is hangt mede af van de gekozen berekeningswijze(3.4).

Hoofdstuk 4 beschrijft onder andere de geschiedenis van de beleidsanalytische toets (4.1) en hoe deze in zijn werk gaat (4.2). Het totale toetsingskader van de RvS bestaat uit de juridische toets, de wetstechnische toets en de beleidsanalytische toets (bat). De bat heeft drie onderdelen: de probleembeschrijving, de probleemaanpak en de probleemuitvoering. Na de bat kan de RvS één van de zes dicta (eindoordelen) geven (4.3): ‘instemmend’, ‘aandacht’, ‘rekening’, ‘niet dan nadat’, ‘niet aldus’ en ‘niet’. De regering en het parlement hoeven niets met het dictum te doen indien daar gegronde redenen voor zijn. Paragraaf 4.3. geeft een opsomming van de vragen welke aan de orde komen tijdens de bat.

Hoofdstuk 5 is het belangrijkste hoofdstuk. Het is een analyse van de haalbaarheid van het obi aan hand van de checklist van de beleidsanalytische toets. Deze checklist bevat vragen die zijn verdeeld in categorieën. Daaruit heb ik relevante vragen gekozen: contextvragen (5.2); schaalvragen (5.3); ervaringsvragen (5.4) en uitvoeringskwesties (5.5). Positieve punten die naar voren komen zijn de herverdeling van arbeid en welvaart, de daling van de werkloosheid, de stimulering van het ondernemerschap, de reductie van de bureaucratie en de onmogelijkheid van zwart werken. Voor het obi pleiten ook de goede ervaringen die zijn opgedaan in andere landen en met vergelijkbare regelingen als de WAO en de WWIK. Verder is belangrijk de aansluiting van het obi bij artikel 20, tweede en derde lid en artikel 22, derde lid Grondwet. Een negatief aspect is de grote hoeveelheid (overgangs)wetgeving die nodig is. Daar staat tegenover dat de wetgeving kan worden vereenvoudigd als het obi eenmaal is ingevoerd. Een aandachtspunt is fraudepreventie. Hoewel zwart werken niet meer mogelijk is, zijn er namelijk wel risico’s op andere soorten fraude. Daarom is een grondig bijgehouden bevolkingsregister noodzakelijk. Voorkomen moet worden dat burgers meerdere BSN-nummers hebben en daarmee aanspraak maken op meer dan één obi. Ook fraude tijdens de overgangswetgeving moet worden bestreden. Belangrijk is dat de obi uitkering dermate hoog is, dat geen toeslagen (risico op fraude) noodzakelijk zijn. Ik denk dat een persoonsgebonden obi de beste optie is, zodat bijvoorbeeld samenlevingsfraude kan worden uitgesloten.

Tenslotte bekijk ik in paragraaf 5.6 de uiterste grens van de mogelijkheden van het obi; de toetsing van het obi aan het eigendomsartikel 1 EP EVRM. Bij de invoering van het obi kunnen namelijk problemen ontstaan als gevolg van overgangsrechtelijke aantasting van eigendomsrechten van burgers door de Staat. Opgebouwde pensioenrechten en sociale zekerheidsrechten kunnen namelijk als eigendom in de zin van artikel 1 EP EVRM worden beschouwd. Volgens de jurisprudentie zijn deze rechten niet onaantastbaar, mits wordt voldaan aan de formele vereisten van artikel 1 EP EVRM. Dit betekent dat er sprake moet zijn van een natuurlijk persoon of een rechtspersoon. Ontneming is slechts mogelijk in het algemeen belang en onder de voorwaarden voorzien in de wet en aan de algemene beginselen van internationaal recht. Dit tast echter niet het recht aan dat een Staat heeft om die wetten toe te passen, die hij noodzakelijk oordeelt om het gebruik van eigendom te reguleren in overeenstemming met het algemeen belang of om de betaling van belastingen of andere heffingen of boeten te verzekeren. De betekenis van artikel 1 EP EVRM in de praktijk is door de jurisprudentie toegelicht (en wordt dat nog steeds). Indien de regering en het parlement dit alles in acht nemen, is het denk ik niet onmogelijk het obi met succes in te voeren.

Baukje Hilarides http://www.jurist-fryslan.nl/index.php/over

Bron: http://dspace.ou.nl/bitstream/1820/4485/1/hilarides.pdf

Lees hier de scriptie:

Download: is basisinkomen haalbaar hilarides


Facebooktwitterlinkedinmail