Basisinkomen van A tot Z. Historisch perspectief.

Een nieuw feuilleton is gestart op onze website. Basisinkomen van A-Z.
We starten met een historisch perspectief, daarna lopen we het alfabet langs.
Nu eerst de vraag hoe het idee van basisinkomen is ontstaan.

Hoe is het idee van een basisinkomen ontstaan? In de zestiende eeuw wilde men als onderdeel van de Renaissance het welzijn van de armen buiten de kerk om regelen. De humanist Thomas More schreef als eerste over een idee om mensen overheidssteun te geven zodat ze niet tot diefstal overgaan om zich- zelf in leven te houden om vervolgens daarvoor ter dood te worden veroordeeld (‘van dief tot lijk’).

Een tijdgenoot van More, Vives, bedacht daarna dat de lokale overheid de verantwoordelijkheid moest krijgen om als georganiseerde vorm van barmhartigheid alle inwoners te voorzien van een bestaansminimum.

Begin achttiende eeuw is het de Franse filosoof Montesquieu die de volgende aanzet doet in het denken over een basisinkomen en oppert dat ‘de staat al haar burgers een veilig bestaan, voedsel en geschikte kleding verschuldigd is en een manier van leven die hun gezondheid niet schaadt’. Dit idee leidde later tot nationale stelsels van sociale zekerheid voor een gewaarborgd minimuminkomen.

In de tweede helft van de achttiende eeuw is het de Franse republikein Condorcet die voor het eerst de mogelijkheid van een gift onderkent los van nood- zaak ‘aan kinderen die oud genoeg geworden zijn om zelf te gaan werken en een nieuw gezin te stichten het voordeel van een kapitaal te geven dat nodig is voor de ontwikkeling van hun activiteiten’.

Het is zijn goede vriend Thomas Paine die dat idee verder uitwerkt. Hij vindt dat de grond van ieder- een is en dat alleen de toegevoegde waarde van de grond in particulier eigendom kan komen. Een deel van die opbrengst moet dan als grondrente aan de gemeenschap worden betaald. De Franse schrijver Charles Fourier borduurt daarop voort en betoogt dat de schendig van iemands fundamentele recht om te jagen, te vissen, fruit te plukken en zijn of haar vee te laten grazen inhoudt dat de beschaving een bestaansminimum verschuldigd is aan iedereen die niet in staat is in die behoeften te voorzien.

In 1848 beschrijft Joseph Charlier, geïnspireerd door Fourier, de eerste keer een echt basisinkomen. Hij zag het gelijke recht op eigendom van de grond als het fundament van een onvoorwaardelijk recht op inkomen en noemt het gronddividend en verwierp het idee van inkomensafhankelijke bijstand. Het pleidooi van Charlier werd later door de invloedrijke denker John Stuart Mill geïntegreerd in zijn visie op de politieke economie. Zo is het onvoorwaardelijk basisinkomen als idee ontstaan en beschreven door een belangrijk denker.

Pas in de twintigste eeuw, tussen de twee wereld- oorlogen, verscheen het basisinkomen weer in de politieke discussie in Engeland onder andere onder de term staatsbonus (Millner).

Tijdens de zestiger en zeventiger jaren werd ook in de Verenigde Staten gesproken over de invoering van een basisinkomen. President Nixon presenteerde in 1969 een op negatieve inkomstenbelasting gebaseerde vorm van basisinkomen (Family Assistence Plan). Het plan werd echter in 1970 afgewezen. In de late zeventiger en de tachtiger jaren kwam er echter weer een opleving van de discussie over het basisinkomen in Noordwest-Europa en Verenigde Staten.
groningenHet leidde uiteindelijk in Alaska tot de instelling van het Alaska Permanent Fund dat een jaarlijks dividend uitkeert aan alle inwoners van Alaska.

Zie hier een overzicht van de meeste experimenten die er zijn geweest of nog lopen.

Enkele hedendaagse denkers

Guy Standing (econoom)
Philippe van Parijs (filosoof)
Götz Werner (ondernemer)
Rutger Bregman (historicus)
Andrew Yang (politicus)
Esther Duflo (nobelprijswinnaar economie)
Abhhijt Banerjee (nobelprijswinnaar economie)

 

Dit is een onderdeel van het boek: Het Basisinkomen van A tot Z.

Diverse leden van onze vereniging hebben meegeschreven aan dit lezenswaardige boekje over het basisinkomen. Per letter van het alfabet is een woord gekozen dat een relatie heeft met het basisinkomen.

Het boekje is te koop in onze webwinkel.

Het boekje wordt ook gepubliceerd als feuilleton op onze website. Zie voor de reeds verschenen delen Feuilleton – Basisinkomen van A tot Z.