Collectief Kapitaal, gestart in Amsterdam

‍De Stichting Collectief Kapitaal verdeelt gedoneerd geld over mensen met bestaansonzekerheid. Ze keren maandelijks € 1.000,- collectief kapitaal uit aan mensen die daarvoor zijn ingeloot.

Overal zien we experimenten en pilots in de richting van basisinkomen en zaken die je kunt zien als aanzet tot basisinkomen.
Deze keer aandacht voor het initiatief Collectief Kapitaal, gestart in Amsterdam in 2019.
Bij de start doneerden circa 100 mensen samen € 40.000 om 5 anderen gedurende 8 maanden onvoorwaardelijk een bedrag van € 1.000 te kunnen verschaffen.
Zie hier het gehele overzicht van experimenten etc. en  hier de reeds verschenen publicaties.

Welk land, stad of streek?

Het initiatief is gestart in Amsterdam. De eerste 5 ontvangers zaten in Amsterdam-Noord (postcode 1025).
In 2022 is er een  doorstart, zelfs in twee steden: Amsterdam en Rotterdam. Streven € 160.000 in een nieuwe pot om nu 12 maanden aan 10 mensen een collectief kapitaal te geven.
Mogelijk volgen daarna ook andere steden.

De initiatiefnemers en hun doelstelling?

De  Stichting Collectief Kapitaal heeft als doel het bevorderen van een zeker en waardig bestaan voor iedereen. Zie een interview met initiator Denise Harleman.

Doelgroep en de omvang van die doelgroep?

Alle bewoners van een bepaald gebied komen ervoor in aanmerking.
Er zijn geen selectiecriteria, zoals een maximum inkomen of een vermogenstoets, om een groep over te houden van mensen die écht arm zijn.
We gaan het niet toetsen. Wie zich als bestaansonzeker identificeert mag meedoen,” zegt Harleman in Het Parool. “Iemand die misschien nog wel een beetje inkomen heeft, maar in scheiding ligt en studerende kinderen heeft, komt nergens voor in aanmerking als hij of zij bij de overheid aanklopt. Wij gaan dus geen regels hanteren, dan worden we een soort overheid 2.0.”
Diezelfde overheid maakt het de stichting overigens niet makkelijk. Harleman: “Experimenten met het basisinkomen zijn op veel plekken niet van de grond gekomen ­omdat regelgeving het moeilijk maakt om zomaar geld weg te geven”.

Op de website staat aangegeven hoe ze praktisch omgaan met de fiscale aspecten en met uitkeringen. Zie ook de nieuwsbrief van 10-8-2022.

De periode en de looptijd?

In 2019 startten het initiatief. Een sociaal/financieel experiment waarvoor 100 mensen samen € 40.000 in een pot stopten.
In 2022 een vervolg in twee steden: Amsterdam en Rotterdam.  € 160.000 in een nieuwe pot om nu 12 maanden aan 10 mensen een collectief kapitaal te geven, opnieuw zonder voorwaarden, verantwoording en verplichting.

De hoogte van het basisinkomen, condities voor verstrekking?

Het basisinkomen betreft € 1.000 per maand,  zonder voorwaarden, verantwoording en verplichting.
Wie zich als bestaansonzeker identificeert mag meedoen.

Hoe wordt het gefinancierd?

Door middel van donaties.

Is er een onderzoek gekoppeld en wat is de methode?

Er  wordt verslag gedaan op de website en via een nieuwsbrief van de ervaring van de deelnemers, de donateurs en de organisatoren.
Zie bijvoorbeeld een briefwisseling over de relatie tussen macht en verandering.
Er is een publicatie van Jaswina Elahi over het project in Sociale Vraagstukken: Experiment met basisinkomen: sociaal zekerheidsstelsel anders bekeken, maart 2022.
Er is ook een specifieke nieuwsbrief over onderzoek.

Wat zijn de uitkomsten van de evaluatie?

Er verschijnen regelmatig berichten van positieve ervaringen op internet.

Wat is verder nog interessant om te noemen?

Het experiment is  interessant omdat het de complexiteit van ons huidige stelsel aan de kaak stelt, die het bijna onmogelijk maakt mensen in de problemen te helpen.
Ook interessant is de worsteling bij de deelnemers en de organisatoren om te voorkomen dat er een machtsrelatie ontstaat. De deelnemers hoeven geen verantwoording af te leggen, maar het wordt wel op prijs gesteld als ze hun ervaringen melden.

Wat is de relevantie voor ons?

Wat Collectief Kapitaal verschaft, is geen basisinkomen zoals het in de definitie van Basisinkomen Nederland bedoeld is. Het is beperkt in tijd, het is slechts voor een behoorlijk kleine groep en het is ook niet voldoende hoog om van te kunnen leven.
Maar de effecten bij de ontvangers zijn zeer positief en hoopgevend. Dat helpt in de de acceptatie van basisinkomen als goed idee.
Ook het mede door dit initiatief aan de kaak stellen van het vastgelopen  bestaande stelsel is uitermate nuttig.

Bronnen:

Reyer Brons, juli 2022
Correcties en aanvullingen welkom via ons
contactformulier