De boodschap 4 en 5 mei 2022

Vrijheid is een gevoel.
Bijstandsgerechtigden voelen zich niet vrij. Ze leven in een doorgeslagen, op wantrouwen gebaseerd circus.
Het gevoel van vrijheid kan door een basisinkomen een boost krijgen.

Het moment van dit verhaal is Bevrijdingsdag 2022. De TV staat aan De Nationale Bevrijdingsuitzending. Willem is in de war. Altijd heb ik een onbehagelijk gevoel, vaak emotioneel, vaak betrokken, vaak met vele vele waarom-vragen rond 4 en 5 mei. Ik ben heel blij in Nederland te mogen leven en wonen. In vrijheid?

In de 5 mei lezing beschreef Luitenant-kolonel Gijs Tuinman, Ridder der militaire Willems-Orde vrijheid als een gevoel.

Ik twijfelde of ik dit verhaal zou gaan schrijven. We hebben het over oorlog, we hebben het over de Oekraïne, we hebben het over iets dat wij zelf niet hebben meegemaakt. Hoe kan ik mijn leefwereld vergelijken met oorlog? Dat is natuurlijk geen vergelijk. Of misschien toch wel? Als vrijheid een gevoel is, en mensen voelen zich niet vrij?

Als bijstandsgerechtigde voel ik me niet vrij. Vaker geschreven: gevangen in het uitkeringen circus van regeltjes, voorwaarden, controle, bejegening, verplichtingen, geen grip op het leven, armoede enz. Mensen die leven in armoede, huiselijk geweld, verslaving, dakloosheid, dagelijks (verkeerde) keuzes maken door geldgebrek,………….leven die in vrijheid?

Het jammere is dat in deze uitzending, er zoals altijd, hoogopgeleide gasten aan de talkshowtafel zitten. Weten zij in hun theoretische achtergronden en dito salaris wel wat het gevoel is van vrijheid? Mooie woorden, analytische verklaringen, cijfertjes, onderzoeken enz…………Maar ik mis het gevoel. Dit gevoel kwam wel indringend binnen, wanneer de hoogbejaarde oorlogservaringsdeskundigen hun verhaal deden. Indrukwekkend, emotioneel, niet uit het boekje, maar……….met gevoel.

Ik heb in mijn verhalen al tientallen voorbeelden genoemd om het basisinkomen in te voeren als hét alternatief voor ons doorgeslagen, op wantrouwen gebaseerde, uitkeringen circus en de systeemwerelden daaromheen. Er komt op deze 5 mei voor mij een nieuw argument bij; het basisinkomen is het gevoel van vrijheid. De vrijheid om zelf je leven in te richten zoals bij jou past. Als jij morgen miljonair wilt worden……..prima…….ga je gang. Als jij nee wilt zeggen tegen die klote baan………prima. Als jij de mantelzorg van je ouders belangrijker vind, dan een full-time werkweek………prima. Vrijheid!

Even terug naar 4 mei. Een indrukwekkende 4 mei lezing van Hans Goedkoop. U kent ‘m wel van het programma Andere Tijden. Jammer dat hij met programma gestopt is. “Wie het verleden niet kent, kent vandaag nog toekomst.”
In het bijzijn van de Koning, de Koningin, de Minister President en vele notabele werd de zaal, de maatschappij, even een spiegel voorgehouden. Zelfreflectie……….vergelijk ons doen van nu, met het doen van toen.

Hij stelt dat ieder van ons zich “de beschaving moet herinneren”. “Nu we met een nieuw oog vaststellen wat er niet mag, blijkt dat we vastzitten aan regels en routines die zich voordoen als het recht, maar net de geest daarvan ontberen. De banaliteit van het kwaad – nazisme heb je er niet eens voor nodig. Is dat hoe we verder willen? En zo nee, gaan we er iets aan doen?” vraagt hij.

Wat er niet mag”……….ondanks wetgeving, routine, systeemwerelden, belangen, ………”maar net de geest daarvan ontberen.” Daar zit de kern van vrijheid. Als we regels verzonnen hebben die het gevoel vrijheid tegenhouden, als we handelen naar de letter van de wet, in plaats van de geest, als we ons verschuilen achter juridische argumenten, als we uitzonderingen maken omdat het nu eenmaal veel geld kost of oplevert? Mag dat?

Ik ben er van overtuigd dat ons morele kompas, onze menselijkheid, ons geweten, het met elkaar een samenleving vormen, het gevoel van vrijheid, door een basisinkomen een boost krijgt. Immers door het basisinkomen vallen er vele, vele regels weg dit gebaseerd zijn op wantrouwen en controle.

Willem de Graaff, mei 2022.