Freelancen en basisinkomen

Bert Vos had ooit het plan zich uit de bijstandsuitkering te schrijven.
Dat lukte niet, bij die regeling staat de handrem er steeds op.
Een basisinkomen zou een uitkomst geweest zijn, evenals voor die van duizenden andere freelance journalisten. Ook voor legio ‘kleine’ baantjes waar de samenleving om ‘schreeuwt’ die niet opgevuld kunnen worden omdat het met een uitkering het niet loont om ergens nog een paar uur betaald werk te doen.

Het was ooit eens dat ik na een vaste werkrelatie van ruim twintig jaar in de klauwen terecht kwam van de participatiewet als uitkeringsgerechtigde. Omdat ik vond dat ik daar ook talent voor had bedacht ik: ‘ik ga mij uit de uitkering schrijven’. Ik wilde in de journalistiek, waar ik als deeltijdstudent een Hbo-diploma (Windesheim) voor gehaald heb, om mijn eigen geld te verdienen. En zag mijn uitkering als een tijdelijke oplossing om de rekeningen te betalen. Zodoende mocht ik via de gemeentelijke dienst Team Zelfstandigen onder voorwaarden aan de slag. Als een zogeheten ‘marginaal zelfstandige’.

Het plan faalde op den duur omdat je bij een eigen toko opbouwen terwijl je een bijstandsuitkering/IOAW geniet tegen zoveel obstakels oploopt dat de handrem er steeds op staat. Daarnaast bleef ik telkens onder de bijstandsnorm steken in een wereld waar freelancers in de journalistiek voor een verhaal in de krant net een nieuwe jeans kunnen kopen.
Werken moet lonen zeggen de liberalen. Ja, dat is waar, maar niet als je dat combineert met een uitkering.

Basisinkomen en sollicitatieplicht

‘Zoals de situatie nu is heb je of een uitkering of een betaalde baan’, werd mij ooit verteld door een financieel deskundige. Dit nadat ik veel geld aan toeslagen mocht terugbetalen omdat ik een half jaar van de ‘dienst’ 25 % van mijn freelance-inkomsten bij de lokale krant mocht houden. Daarom zou een basisinkomen een uitkomst zijn, evenals voor die van duizenden andere freelance journalisten. Die hun boodschap de wereld in willen sturen maar in de marge blijven steken en er niet genoeg mee kunnen verdienen.

Basisinkomen geeft ruimte om te reizen. Foto: Ate Hoekstra/Cambodja

Stel dat ik elke maand duizend euro krijg uitgekeerd van de overheid als basisinkomen, zonder sollicitatieplicht of het verbod om hiernaast bij te verdienen. Zodat mijn vaste lasten zijn betaald plus de boodschappen.
Dan kan ik als maatschappelijk betrokken journalist mij voor opdrachtgevers verdiepen in bijvoorbeeld een verhaal over kinderen van ouders die het niet al te breed hebben of een reportage maken in een vluchtelingenkamp aan de grens met Birma zonder mij druk te maken dat ik een maximaal aantal vakantiedagen mag opnemen.

Financiële ruimte

Een basisinkomen biedt namelijk financiële ruimte om te doen wat je zelf wilt. Geeft rust om bepaalde zaken wél tot de bodem uit te zoeken. Of je te ontwikkelen op je vakgebied, je te specialiseren in een bepaald onderwerp of te reizen voor een reportage, documentaires te maken of een project op te zetten ergens in de wereld. Nu kan dat niet. Een vaste baan vind je (bijna) niet meer na je 50e en de participatiewet voelt als een klem om je nek, want je zit vast aan vele soms rare regels. Met het zwaard van Damocles dat elk moment naar beneden kan suizen. Lees de boeken van ervaringsdeskundige Gerard Sangers er maar eens op na, die een verpletterende werkelijkheid beschrijft.
Vooral voor die zelfstandig journalisten die met hun werk niet genoeg kunnen verdienen en er ook geen vast werk bij kunnen vinden is een basisinkomen het antwoord. Daarnaast: er zijn legio ‘kleine’ baantjes waar de samenleving om ‘schreeuwt’ die niet opgevuld kunnen worden omdat het met een bijstands- of IOAW-uitkering het niet loont om ergens nog een paar uur betaald werk te doen.

Pensioen

Ik zelf zal de invoering van een basisinkomen, waar de discussie nu weer over oplaait, niet meemaken de komende jaren. Generaties na mij wel, hoop ik. Dus het enige wat ik kan doen is mij voorbereiden op wat ik allemaal wel kan doen als ik over 36 maanden met pensioen ben.

Bert Vos, februari 2022

Deze tekst is ook geplaatst op de website van Bert Vos.
Zie ook Schrijven Over #Basisinkomen Loont Gewoonweg Niet Voor Journalisten.