Invoering van een basisinkomen laat de idealen van De Verlichting herleven.

De ‘overbodigen’ van nu als gevolg van de Coronacrisis en de ‘overbodigen en precariërs’ van morgen vanwege de ontstane machtsverhoudingen, zitten verstrikt in het net van regelingen waaruit zij genadebrood moeten ‘vreten’.
Invoering van een universeel basisinkomen als onderdeel van een nieuwe sociaal- economisch model zou een einde maken aan die groeiende onvrijheid, ongelijkheid en gebrek aan solidariteit.

Facebooktwitterlinkedinmail

Vanwege de grote werkloosheid, die als onontkoombaar gevolg van de Corona-pandemie te verwachten is, wordt er in de media meer aandacht gevraagd voor een universeel basisinkomen. Daarmee wordt volgens de Vereniging Basisinkomen[1] en het NIBUD een onvoorwaardelijke uitkering van € 600 per volwassene plus € 600 per huishouding en € 300 per kind voor elke Nederlandse staatsburger bedoeld. Daartegenover vervallen alle uitkeringen, toeslagen en fiscale aftrekposten en komt er een vlaktaks van 50% voor alle inkomsten uit loondienst of onderneming.
Het NIBUD en het CPB hebben doorrekeningen gemaakt en zien zo’n basisinkomen als haalbaar en betaalbaar.

Zo’n basisinkomen zou nu tijdens de Coronacrisis ervoor zorgen dat de flexwerkers en ZZP’ers, die zich nu met bosjes bij de Bijstand moeten melden, bij voorbaat verzekerd zouden zijn van een bestaansminimum en niet, zoals nu, eerst blootgesteld worden aan allerlei vernederingsrituelen en inlevering van alles wat ze aan eigen woningbezit, spaargeld en andere bezittingen in het verleden hebben opgebouwd.

Hoeveel meer rust zou er in de hoofden van al diegenen dan bestaan?

Niet alleen door de Coronacrisis maar evenzeer door de toekomstige arbeidsmarkt zullen, vooral lager geschoolden, door de voortschrijdende automatisering en robotisering, overbodig raken en een vergelijkbaar lot ondergaan. De bezitters van de artificial intelligence en robots zullen er daarentegen garen bij spinnen en hun vele miljarden winsten tegen de plinten zien klotsen.

Veel wetenschappers, waaronder de bekende historicus en filosoof Yuval Harari, voorspellen binnen enkele decennia dat de massa overbodig zal zijn en de kans groot is dat zij in opstand zullen komen met populistische agressie tegen de machtige rijken.NIBUD,

Een vergelijkbare opvatting is te lezen in The Precariat, the new dangerous class (2011) van Guy Standing, hoogleraar Ontwikkelingsstudies aan Universiteit van Londen.
In het Precariaat, waarmee hij doelt op een nieuwe groeiende klasse, die zich kenmerkt door korte en flexibele banen, lage inkomens en geringe sociale zekerheid, ziet hij een bron voor populisme en extremisme en daarmee een gevaar voor de democratie.

De wereld die Harari en Standing schetsen is er een waarin de ‘haves ‘ en ‘have- nots’ tegenover elkaar komen te staan vertoont een grote gelijkenis met de situatie in Frankrijk ten tijde van het Ancien Régime.
De gigantische IT- concerns van nu zijn te vergelijken met de adel en de geestelijkheid van toen, die het volk in hun greep hielden en tot de bedelstaf veroordeelden.
Er waren grote denkers als Rousseau, Voltaire en Montesqieu voor nodig om de massa het empowerment te geven waardoor zij tijdens de Frans Revolutie in opstand kwamen.

De samenleving werd daarna hervormd naar een heel nieuw sociaal- economisch model waarbij vrijheid, gelijkheid en broederschap de kernwaarden vormden.
De vrijheid om naar eigen inzicht inhoud aan je leven te kunnen en te mogen geven en het principe van de gelijkheid, inhoudend dat iedereen zijn faire share neemt in de financiering van de collectieve lasten. En ten derde broederschap in de betekenis van een solidaire samenleving.
Als samenleving staan wij nu verder dan ooit af van de idealen van de Verlichting.

De ‘overbodigen’ van nu als gevolg van de Coronacrisis en de ‘overbodigen en precariërs’ van morgen vanwege de ontstane machtsverhoudingen, zitten verstrikt in het net van regelingen waaruit zij genadebrood moeten ‘vreten’.

Invoering van een universeel basisinkomen als onderdeel van een nieuwe sociaal- economisch model zou een einde maken aan die groeiende onvrijheid, ongelijkheid en gebrek aan solidariteit.
Een universeel basisinkomen zou de ‘overbodigen en precariërs’ van nu en morgen de rust geven om zingeving te vinden in een nieuwe baan, een start-up op te zetten, een nieuwe studie te gaan doen of de tijd geheel of gedeeltelijk te besteden aan vrijwilligerswerk of mantelzorg.

Tal van experimenten hebben in het verleden aangetoond dat de deelnemers er gelukkiger van worden, minder psychische klachten hebben, de kosten voor de gezondheidszorg drastisch dalen en de criminaliteitscijfers aanzienlijk verbeteren.

Vrijheid, gelijkheid en broederschap zouden opnieuw bepleit moeten worden waardoor wij weer zouden kunnen spreken van een Verlichte samenleving.

Jan Soons, juli 2020

[1] Vereniging Basisinkomen gaat uit van individuele bedragen; “een periodiek uitgekeerd en vrij besteedbaar bedrag voor iedere burger, dat voldoende is om volwaardig van te leven, zonder dat daar een tegenprestatie tegenover staat en ongeacht het inkomen, vermogen of de samenstelling van het huishouden”

Facebooktwitterlinkedinrssyoutube